Аннотация

Хулоса

Баҳодиҳии самаранокии беҳсозии нишондодҳо ба амалисозии ҷарроҳии ҳамзамон дар беморон бо зарбулати таркибии косахонаю мағзи сар (ЗТКМС). 
 

Мавод ва усулҳо

Таҳқиқоти муқоисавии клиникии ғайритасодуфӣ гузаронида шуд, ки 168 бемори синнашон аз 18 то 60 сола бо ЗТКМС-ро дар бар мегирифт. Вобаста ба стратегияи интихобшудаи табобат, беморон ба гурӯҳи асосӣ (бо нишондодҳои беҳсозии ҷарроҳии ҳамзамонӣ табобатгирифта) ва гурӯҳи назоратӣ (бо нишондодҳои анъанавӣ барои ҷарроҳии ҳамзамонӣ табобат) тақсим карда шуданд. Барои арзёбии ҳолати бемор ҷадвали комаи Глазго, ҷадвали вазнинии ҳолат бо Гуманенко ва вазнинии ҷароҳатҳо бо Назаренко истифода шуданд. Хусусият ва таъҷилии ҷарроҳиҳо, натиҷаҳои ЗТКМС, пайдоиши натиҷаҳои номатлуби шадид ва натиҷаҳои табобати дарозмуддати шикастагӣ таҳлил карда шуданд.
 

Натиҷаҳо

Беҳсозии нишондодҳо барои ҷарроҳии омехта, ки боиси тағйироти оморӣ назаррас дар тактикаи ҷарроҳӣ гардид: дар гурӯҳи асосии таҳқиқотӣ амалиётҳои фаврӣ ва намудҳои гуногуни мудохилаҳои омехта бисёртар анҷом дода шуданд, аз ҷумла якҷоя кардани ислоҳи осеби дохили косахонаи сар бо тозакунии ҷарроҳии ибтидоӣ ва остеосинтези шикастагӣ. Беморони гурӯҳи асосии таҳқиқотӣ нисбат ба беморони гурӯҳи назоратӣ сатҳи баланди барқароршавии муваффақона ва камтар будани натиҷаҳои номатлуби ҷиддӣ (маъюбии шадид, ҳолати вегетативӣ ва марг)-ро доштанд.
Хатари натиҷаи шадид дар гурӯҳи асосӣ 46% кам карда шуд (OR=0,41; 95% CI 0,21-0,80; p=0,007) ва эҳтимолияти натиҷаи мусоид баландтар буд (OR=1,94; 95% CI 1,04–3,62; p=0,038). Нишон дода шуд, ки сатҳи фавт мувофиқи ҷадвали комаи Глазго, ҷадвали Гуманенко ва ҷадвали Назаренко бо вазнинии ҳолат афзоиш ёфтааст. Натиҷаҳои дарозмуддати табобати шикастагӣ низ дар гурӯҳи асосӣ беҳтар буданд: холҳои миёнаи SOI-1 87,6±2,3 дар муқобили 81,4±1,9 дар гурӯҳи назоратӣ буд (p<0,0001).
 

Хулоса

Истифодаи нишондодҳои оптимизатсияшуда барои ҷарроҳии омехта ҳангоми зарбулати таркибии косахонаи мағзи сар (ЗТКМС) имкон медиҳад, ки тактикаи ҷарроҳӣ ба самти мудохилаҳои ҳамаҷониба ва саривақтӣ тағйир ёбад ва бо беҳтар шудани натиҷаҳои клиникӣ, коҳиш ёфтани пайдоиши натиҷаҳои манфии ҷиддӣ ва натиҷаҳои беҳтари табобати шикастагии устухон дар муддати тӯлонӣ алоқаманд аст. Ҳангоми интихоби тактикаи ҷарроҳӣ, тавсия дода мешавад, ки на танҳо нишондоди клиникӣ, балки инчунин миқёсҳои объективӣ барои арзёбии вазнинии ҳолат ва ҷароҳатҳо ба назар гирифта шаванд.
 

Калимаҳои калидӣ

зарбулати таркибии косахонаи мағзи сар ҷарроҳиҳои омехта тактикаи ҷарроҳӣ натиҷаҳои табобат фавт остеосинтез.

Матни пурра

Боргирӣ кардани мақола дар PDF

Версияи пурраи мақола дар формати PDF

Феҳристи манбаъ

  1. Кукса ДН, Солод ЭИ, Завалишин ЕЕ, Абдулхабиров МА, Карпович НИ. Проблема лечения пациентов с доминирующей сочетанной черепно-мозговой травмой при политравме. Вестник НМХЦ им. Н.И. Пирого-ва. 2022;17(4-2):34-40. [https://doi.org/10.25881/20728255_2022_17_4_2_34](https://doi.org/10.25881/20728255_2022_17_4_2_34).
  2. Парпиев ФМ, Раззоков АА, Наимов АМ. Оптимизация сроков и методов остеосинтеза переломов длинных костей при сочетанной травме с доми-нирующим повреждением конечностей. Симург. 2023;18(2):76–82.
  3. Liu M, Li C, Zhang Z, Mei H, Ban G. Application of GHOST-CAP strategy combined with multimodal monitoring in the treatment of a patient with poly-trauma complicated by severe traumatic brain injury: a case report. Front Med (Lausanne). 2026;13:1748816. [https://doi.org/10.3389/fmed.2026.1748816](https://doi.org/10.3389/fmed.2026.1748816)
  4. Ayaz H, Izzetoglu M, Dor B. Early diagnosis of traumatic intracranial hemato-mas. J Biomed Opt. Journal of biomedical. 2019; 24(5): 1–10. [https://doi.org/10.1117/1.JBO.24.5.051411](https://doi.org/10.1117/1.JBO.24.5.051411)
  5. Kim KT, Yarmoska SK, Lomangino C, Dewar CD, Hentschel M, Scarboro M, et al. Characteristics and in-hospital outcomes of patients presenting to a level 1 trauma center classified under the modified Brain Injury Guidelines. J Neuro-surg. 2025;144(1):104-111. [https://doi.org/10.3171/2025.6.JNS25342](https://doi.org/10.3171/2025.6.JNS25342)
  6. Apolinario K, Nataliansyah MM, Haines KL, Murphy P, Rao S, de Moya M, et al. Quality of Life Following Traumatic Brain Injury Among Older Adults. JAMA Netw Open. 2026;9(2):e2558087. [https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2025.58087](https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2025.58087)
  7. Шапкин ЮГ, Селиверстов ПА. Патофизиологическая роль и тактика хи-рургического лечения скелетных повреждений при сочетанной черепно-мозговой травме. РМЖ. 2017;(8):523–528.
  8. Золотова НН. Diagnostics и лечение сочетанной черепно-мозговой и че-люстно-лицевой травмы. Журнал теоретической и клинической медицины. 2024;(2):61–63.
  9. Mo ML, Zhang YJ, Zhai DH, Li XS, Zhu Y, Zeng GQ. Risk Factors for Post-operative Lower Extremity Deep Venous Thrombosis Following Severe Trau-matic Brain Injury: A Systematic Review and Meta-Analysis. Shock. 2026;65(2):151-160. [https://doi.org/10.1097/SHK.0000000000002676](https://doi.org/10.1097/SHK.0000000000002676)
  10. Юнусов ДИ, Александрович ВЮ, Миронов ПИ, Пшениснов КВ, Ульрих ГЭ, Пастухова НК, Незабудкин СН, Купатадзе ДД. Алгоритм оказания помощи детям с сочетанной травмой. Ортопедия, травматология и вос-становительная хирургия детского возраста. 2019;7(4):67–79.
  11. Volpin G, Pfeifer R, Saveski J, Hasani I, Cohen M, Pape HC. Damage control orthopaedics in polytraumatized patients: current concepts. Journal of clinical orthopaedics and trauma vol. 12,1 (2021): 72-82. [https://doi.org/10.1016/j.jcot.2020.10.018](https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fdoi.org%2F10.1016%2Fj.jcot.2020.10.018)
  12. Эрметов АТ, Карабаев ОВ, Холбаев РЭ, Махмуров АМ, Тангиров ЗЭ. Случай симультанных операций на трех сегментах при тяжелой черепно-мозговой травме, сочетанной с травмой опорно-двигательного аппарата. Shoshilinch tibbiyot axborotnomasi. 2019;12(4):57–59.
  13. Иванов ОВ. Симультанная реконструкция основания черепа и дефекта лобной кости с использованием CAD-CAM-технологий. Медицина экстремальных ситуаций. 2021;4(23):72–77.
  14. Хромов АА, Гуманенко ЕК, Линник СА. Малоинвазивный остеосинтез у пострадавших с тяжелой сочетанной травмой и политравмой. Вестник экспериментальной и клинической хирургии. 2022;15(1):18–25.
  15. Skaga NO, Eken T, Sovik S. Validating performance of TRISS, TARN and NORMIT survival prediction models in a Norwegian trauma population. Acta Anaesthesiol Scand. 2018;62(2):253–266. [https://doi.org/10.1111/aas.13029](https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fdoi.org%2F10.1111%2Faas.13029)