Аннотация

Мақсад

Дар асоси таҳлили маълумотҳои эпидемиологии навшудаи солҳои 2020-2025 сохтор ва динамикаи бемории лейкози шадид дар кӯдакони Ҷумҳурии Тоҷикистон омӯхта шуда, омилҳои мустақили таъхири ташхис муайян карда шаванд, ки муайянкунандаи равишҳои амалии ташхиси барвақтӣ ва пешгирии мушкилот. 
 

Мавод ва усулҳо

Таҳқиқоти тавсифии ретроспективии ҳолатҳои лейкоз дар кӯдакони то 14-сола барои солҳои 2020-2025 дар асоси омори расмии тиббӣ, бо иловаи таҳқиқоти проспективии когортии 50 кӯдаки нав ташхисшуда бо лейкози шадид барои арзёбии омилҳои таъхири ташхис бо ҳисоби нисбати хавф (НХ) ва фосилаи эътимоди 95%. 
 

Натиҷаҳо

Бештарин шумораи ҳолатҳо дар соли 2023 – 89 сабт шудааст; шаклҳои шадид 82,4%-ро. Миёнаи фосилаи ташхисӣ – 45,2 рӯз [ФБК: 28–67]. Пешгӯикунандаҳои мустақили таъхир: набудани анализатори гематологӣ дар муассисаи муроҷиати аввалия (НХ 3,8; ФЭ 95% 2,5–5,4), иҷро нашудани таҳлили умумии хун ҳангоми арзёбии аввалия (НХ 3,2; ФЭ 95% 2,1–4,9), муроҷиати аввалия ба муассисаҳои кӯмаки аввалияи тиббӣ-санитарӣ (НХ 2,8; ФЭ 95% 1,9–4,1), истиқомат дар деҳот (НХ 2,1; ФЭ 95% 1,4–3,2). 
 

Хулоса

Омилҳои мустақили таъхири ташхис, ки бештар хусусияти инфрасохторӣ доранд, ошкор карда шуданд, ки дар асоси онҳо алгоритми сеқадамаи ташхиси барвақтӣ ва маҷмӯи чораҳои пешгирии мушкилот пешниҳод карда шуданд. Татбиқи ин равиш мустаҳкамкунии инфрасохтори лабораториро дар зинаи аввалия ва таъсиси феҳристи миллии лейкозҳои кӯдаконаро тақозо мекунад.
 

Калимаҳои калидӣ

лейкози шадид кӯдакон Тоҷикистон COVID-19 ташхиси барвақтӣ таъхири ташхис пешгирии мушкилот.

Матни пурра

Боргирӣ кардани мақола дар PDF

Версияи пурраи мақола дар формати PDF

Феҳристи манбаъ

  1. Lü M, Pan Y, Xu J, et al. Global incidence of childhood cancer by subtype in 2022: a population-based registry study. E ClinicalMedicine. 2025;82:103157. doi: 10.1016/j.eclinm.2025.103157.
  2. Erdmann F, Spix C, Schrappe M, Borkhardt A, Schüz J. Temporal changes of the incidence of childhood cancer in Germany during the COVID-19 pandemic: Updated analyses from the German Childhood Cancer Registry. Lancet Reg Health Eur. 2022;17:100398. doi: 10.1016/j.lanepe.2022.100398.
  3. Borkhardt A, Schüz J, Trübenbach C, et al. Temporal changes of the incidence of childhood B-cell precursor acute lymphoblastic leukaemia in Germany during the COVID-19 pandemic. Leukemia. 2022;36(12):2908-2911. doi: 10.1038/s41375-022-01730-x.
  4. Wang Y, Xu J, Liu J, et al. Global burden of acute lymphoblastic leukemia following the COVID-19 pandemic. Ann Hematol. 2025. doi: 10.1007/s00277-025-06639-w.
  5. Greaves M. COVID-19 and childhood acute lymphoblastic leukemia. Pediatr Blood Cancer. 2020;67(12):e28481. doi: 10.1002/pbc.28481.
  6. Greaves M. A causal mechanism for childhood acute lymphoblastic leukaemia. Nat Rev Cancer. 2018;18(8):471-484. doi: 10.1038/s41568-018-0015-6.
  7. Leclercq C, Toutain F, Baleydier F, et al. Pediatric acute B-cell lymphoblastic leukemia developing following recent SARS-CoV-2 infection. Pediatr Blood Cancer. 2022;69(4):e29514. doi: 10.1002/pbc.29514.
  8. Teng C, Zheng R, He X, et al. Global patterns of leukemia by subtype, age, and sex in 185 countries in 2022. Leukemia. 2024. doi: 10.1038/s41375-024-02452-y.
  9. Ходжаева НН, Содиков НМ. Особенности эпидемиологии лейкозов у детей в Таджикистане в период 2020-2024 гг. Вестник последипломного образования в сфере здравоохранения. 2025;1:42-48.
  10. Khoury JD, Solary E, Abla O, et al. The 5th edition of the World Health Organization Classification of Haematolymphoid Tumours: myeloid and histiocytic/dendritic neoplasms. Leukemia. 2022;36(7):1703-1719. doi: 10.1038/s41375-022-01613-1.
  11. Malard F, Mohty M. Acute lymphoblastic leukaemia. Lancet. 2020;395(10230):1146–1162. doi: 10.1016/S0140-6736(19)33018-1.
  12. Lehrnbecher T, Groll AH, Cesaro S, et al. Invasive fungal diseases impact on outcome of childhood ALL: an analysis of the international trial AIEOP-BFM ALL 2009. Leukemia. 2023;37(2):357–365. doi: 10.1038/s41375-022-01768-x.