Аннотация

Мақсад

Арзёбии натиҷаҳои клиникӣ, планиметрӣ ва иммунологии истифодаи плазмаи аутологии бо тромбоситҳо ғанигардонидашуда (PRP) дар табобати маҷмӯии захмҳои дершифоёбанда ҳангоми шакли нейропатии синдроми пойи диабетӣ.
 

Мавод ва усулҳо

Ба таҳқиқоти муқоисавии назоратшавандаи клиникӣ 120 бемор дохил карда шуданд: 60 нафар ба гурӯҳи асосӣ ва 60 нафар ба гурӯҳи муқоисавӣ. Дар ҳар ду гурӯҳ ислоҳи мубодилаи карбогидратҳо, коркарди ҷарроҳии захм ва некрэктомияи марҳилавӣ, кам кардани сарборӣ ба пой, табобати зиддибактериявӣ аз рӯи нишондод ва табобати маҳаллӣ гузаронида шуд. Дар гурӯҳи асосӣ баъди коркарди ҷарроҳӣ ҳаррӯз 2-5 мл PRP-и аутологӣ ба сатҳи захм гузошташуда, ба таври зерипӯстӣ дар канори захм ворид карда мешуд. Динамикаи захм бо усулҳои клиникӣ, микробиологӣ, ситологӣ, иммунологӣ ва планиметрияи компютерӣ арзёбӣ гардид. СатҳиIL-2, IL-6, IL-8 ваTNF-α то табобат ва дар рӯзҳои 7, 14 ва 21 муайян карда шуд. Барои нишондиҳандаҳои миқдорӣ  меъёри Манн–Уитни, барои ченкуниҳои такрорӣ меъёри Фридман ва барои муқоисаҳои сершумор ислоҳи Холм истифодашуд. Натиҷаҳои категориявӣ бо меъёри дақиқи Фишер таҳлил гардиданд.
 

Натиҷаҳо

Дар гурӯҳи асосӣ тозашавии захм, ташаккули гранулятсия ва эпителизатсияи фаъоли канорӣ асосан то рӯзҳои 12-14, дар гурӯҳи муқоисавӣ то рӯзҳои 20-22 ба қайд гирифта шуд. Дар зергуруҳи планиметрӣ суръати шифоёбӣ дар ҳамаи муҳлатҳо дар гурӯҳи PRP баландтар буд (p-и ислоҳшуда<0,001). Дар рӯзи 21 фарқияти байни гурӯҳҳо барои IL-2 (p=0,016), IL-8 (p=0,004) ва  TNF-α (p<0,01) боқӣ монд, аммо барои IL-6 аҳамияти оморӣ надошт. Ампутатсияи баланд дар 4/60 (6,7%) бемори гурӯҳи асосӣ ва 15/60 (25,0%) бемори гурӯҳи муқоисавӣ гузаронида шуд (ОШ=0,22; 95% ФЭ 0,05-0,74; p=0,011). Фавт мутаносибан 4/60 (6,7%) ва 12/60 (20,0%)-ро ташкил дод (ОШ=0,29; 95% ФЭ 0,06-1,03; p=0,058).
 

Хулоса

Илова намудани PRP-и аутологӣ бо гузариши барвақттари раванди захм ба марҳилаи репаративӣ, баланд шудани суръати шифоёбӣ ва кам шудани ампутатсияҳои баланд алоқаманд буд. Таъсири омории боэътимод ба фавт тасдиқ нагардид.
 

Калимаҳои калидӣ

Пойи диабетӣ; нейропатияи диабетӣ; захми дершифоёбанда; плазмаи бо тромбоситҳо ғанигардонидашуда; шифоёбии захм; ампутатсия; диабетиқанд.

Матни пурра

Боргирӣ кардани мақола дар PDF

Версияи пурраи мақола дар формати PDF

Феҳристи манбаъ

  1. Genitsaridi I, Salpea P, Salim A et al. 11th edition of the IDF Diabetes Atlas: global, regional, and national diabetes prevalence estimates for 2024 and projections for 2050. The Lancet Diabetes & Endocrinology. 2025; 14, 149-15
  2. Ниязова НФ. Скрининговый анализ распространённости ведущих эндокринных заболеваний в Таджикистане. Здравоохранение Таджикистана. 2024;(2):51-55. https://doi.org/10.52888/0514-2515-2024-361-2-51-55
  3. Armstrong DG, Tan TW, Boulton AJM, Bus SA. Diabetic Foot Ulcers: A Review. JAMA. 2023;330(1):62-75. https://doi.org/10.1001/jama.2023.10578
  4. Schaper NC, van Netten JJ, Apelqvist J, Bus SA, Fitridge R, Game F, et al. Practical guidelines on the prevention and management of diabetes-related foot disease (IWGDF 2023 update). Diabetes Metab Res Rev. 2024;40(3):e3657. https://doi.org/10.1002/dmrr.3657
  5. Lazzarini PA, Cramb SM, Golledge J, Morton JI, Magliano DJ, van Netten JJ. Global trends in the incidence of hospital admissions for diabetes-related foot disease and amputations: a review of national rates in the 21st century. Diabetologia. 2023;66(2):267-287. https://doi.org/10.1007/s00125-022-05845-9
  6. Максимова НВ, Ковылов АО. Биологические повязки на основе коллагена в лечении хронических ран при синдроме диабетической стопы. Хирургия. Журнал им. Н.И. Пирогова. 2022;(12):109-116. https://doi.org/10.17116/hirurgia2022121109
  7. Senneville E, Albalawi Z, van Asten SA, Abbas ZG, Allison G, Aragón-Sánchez J, et al. IWGDF/IDSA guidelines on the diagnosis and treatment of diabetes-related foot infections (IWGDF/IDSA 2023). Diabetes Metab Res Rev. 2024;40(3):e3687. https://doi.org/10.1002/dmrr.3687
  8. Панин СИ, Мозговой ПВ, Бушенева СН, Акинчиц АН, Марченко ИВ, Пузикова АВ, и др. Результаты применения плазмы, обогащенной тромбоцитами в хирургической практике (обзор доказательной базы). Вестник Волгоградского государственного медицинского университета. 2025;22(1):80-84. https://doi.org/10.19163/1994-9480-2025-22-1-80-84
  9. Peng Y, Wang J, Liu X, Zhou Y, Jia S, Xu J, et al. Efficacy of Platelet-Rich Plasma in the Treatment of Diabetic Foot Ulcers: A Systematic Review and Meta-Analysis. Ann Vasc Surg. 2024;98:365-373. https://doi.org/10.1016/j.avsg.2023.05.045
  10. Su YN, Li J, Feng DH, Lu RR, Dong GX, Zhao DY. Efficacy and safety of autologous platelet-rich plasma for diabetic foot ulcers: a systematic review and meta-analysis. J Wound Care. 2023;32(12):773-786. https://doi.org/10.12968/jowc.2023.32.12.773
  11. Chen P, Campillo Vilorio N, Dhatariya K, Jeffcoate W, Lobmann R, McIntosh C, et al. Guidelines on interventions to enhance healing of foot ulcers in people with diabetes (IWGDF 2023 update). Diabetes Metab Res Rev. 2024;40(3):e3644. https://doi.org/10.1002/dmrr.3644
  12. Hossam EM, Alserr AHK, Antonopoulos CN, Zaki A, Eldaly W. Autologous Platelet Rich Plasma Promotes the Healing of Non-Ischemic Diabetic Foot Ulcers. A Randomized Controlled Trial. Ann Vasc Surg. 2022;82:165-171. https://doi.org/10.1016/j.avsg.2021.10.061
  13. Nasr M, El-Nawasany MAH, Ali HE, El Nagar AE, Elsharawy AF, Mirdad DSA, et al. Effectiveness of injected versus topically applied platelet-rich plasma in diabetic foot ulcers: A randomized controlled trial with clinical and histopathological assessment. JPRAS Open. 2025;46:22-32. https://doi.org/10.1016/j.jpra.2025.08.008